Tworzenie użytkowników i haseł w Linux

1. Co to są użytkownicy i grupy w Linux

Linux to system wieloużytkownikowy — wiele osób może korzystać z jednego komputera w tym samym czasie. Każdy użytkownik ma własne konto i może należeć do jednej lub więcej grup. Grupy ułatwiają zarządzanie uprawnieniami do plików i zasobów systemowych.

Istotne pojęcia:

UID – identyfikator użytkownika
GID – identyfikator grupy
grupa podstawowa – każdemu użytkownikowi przypisana jest zawsze jedna główna grupa
grupy dodatkowe – użytkownik może w nich także uczestniczyć w celu uzyskania uprawnień

Użytkownik root vs zwykły użytkownik

Linux został zaprojektowany jako system bezpieczny i wieloużytkownikowy.
Dlatego nie każdy użytkownik ma takie same prawa.

Są dwie główne „klasy” kont:

Typ	Opis
root	administrator systemu
zwykły użytkownik	normalne konto do codziennej pracy

Kim jest root

root to najpotężniejszy użytkownik w systemie Linux.

Ma on:

dostęp do wszystkich plików
prawo do usuwania, zmieniania i tworzenia wszystkiego
możliwość zatrzymania systemu
możliwość uszkodzenia systemu jednym poleceniem

Root nie ma żadnych ograniczeń.

Przykład

Zwykły użytkownik po wpisaniu komendy:

rm /bin/ls

Dostanie komunikat: Permission denied

Natomiast root: Usunie program ls → system może przestać działać (PROSZĘ TEGO NIE TESTOWAĆ!!)

Proste porównanie

To jak:

Linux	Życie
root	dyrektor banku
user	klient
sudo	wejście do sejfu z kluczem i monitoringiem

Jak podnieść poziom konta do root’a?

W Linuxie są dwa główne sposoby przejścia na roota:

1. `sudo -i` (najbezpieczniejszy i zalecany)

Po wpisaniu:

podajesz swoje hasło
dostajesz pełną sesję roota
prompt zmieni się na # zamiast $

Przykład:

Aby wyjść z roota:

2. `su -` (klasyczny sposób)

Tu trzeba podać hasło roota (nie swoje).

Jeśli root nie ma ustawionego hasła (np. w Ubuntu), to to nie zadziała.

2. Tworzenie i usuwanie użytkowników

Zamiast tylko prezentować komendę, warto opisać co robi każda część polecenia:

✔️ Tworzenie konta:

– to wygodniejsza forma niż useradd — najpierw pyta o dane, tworzy katalog domowy itp.

✔️ Usuwanie konta:

3. Zarządzanie hasłami i blokowanie kont

Zmiana hasła użytkownika (własnego):

Zmiana hasła innego użytkownika:

Blokowanie konta:

Odblokowanie:

4. Grupy – tworzenie i przypisywanie użytkowników

Efektowniej byłoby wprowadzić oddzielną sekcję o grupach.

Tworzenie grupy:

Dodawanie użytkownika do grupy (bez usuwania pozostałych):

– flaga -aG oznacza append to Group.

Wyświetlanie grup, do których należy użytkownik:

5. Szybkie podsumowanie

Cel	Polecenie
Dodanie użytkownika	`sudo adduser user`
Usunięcie użytkownika	`sudo deluser user`
Zmiana hasła	`sudo passwd user`
Tworzenie grupy	`sudo groupadd grupa`
Dodanie do grupy	`sudo usermod -aG grupa user`
Wyświetlenie grup	`groups user`

Zadania do wykonania:

Dodaj nowego użytkownika
- Stwórz użytkownika student1.
- Sprawdź, czy został poprawnie utworzony, wyświetlając listę użytkowników.
Zmiana hasła
- Zmień hasło użytkownika student1 na coś innego.
Tworzenie grupy i przypisanie użytkownika
- Utwórz grupę kursanci.
- Dodaj student1 do grupy kursanci.
Grupa administratorów
- Dodaj użytkownika student2, a następnie przypisz go do grupy sudo.
Usuwanie konta
- Usuń konto student1, ale zostaw jego katalog domowy.
- Następnie usuń konto i katalog domowy (--remove-home).

Aby wyświetlić listę użytkowników skorzystaj z polecenia: cat /etc/passwd

Kontakt: mgzsp22@gmail.com